Kiedy potrzebny jest resurs UTB?

Każda maszyna użytkowana przez człowieka wymaga wykonywania okresowych przeglądów. Ten obowiązek dotyczy także wszelkiego rodzaju wind osobowych klasyfikowanych jako Urządzenia Transportu Bliskiego, czyli UTB. Od właściwego funkcjonowania takiej windy zależy bezpieczeństwo jego użytkowników. W porę wykryta usterka może ocalić komuś zdrowie, a nawet życie. Można zapobiec wymadkowi, dlatego należy dbać o systematyczne wykonywanie przeglądów. Dźwigi jako urządzenia transportu bliskiego muszą być poddawane badaniom okresowym, eksploatacyjnym, oraz w miarę potrzeb powypadkowym lub poawaryjnym. W przypadku tego typu urządzeń wykonywanie okresowych przeglądów jest regulowane przez prawo, a dokładniej mówiąc rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego. Również Urząd Dozoru Technicznego sporządził wytyczne, które zobowiązują właścicieli dźwigów osobowych do wykonywania okresowych badań technicznych. 

Jak należy odpowiednio zadbać o bezpieczeństwo dźwigów UTB?

Szacuje się, że w Polsce znajduje się około 100 tysięcy dźwigów osobowych. Część z nich zostały zamontowane już po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, dzięki czemu są zgodne z najnowszymi przepisami bezpieczeństwa. Jednakże mimo wszystko większość z nich nie spełnia najważniejszych norm bezpieczeństwa. Najistotniejszym kłopotem są bloki wzniesione w latach 70, gdyż ich stan techniczny wymaga wielu remontów, a dźwigi osobowe nie są priorytetem. Właściciele tychże budynków nie garną się do wymiany wind, a swoje racje argumentują tym, że przecież funkcjonują one bezproblemowo od dawna. Z pewnością nie jest to rozsądne rozumowanie jeśli chodzi o zdrowie i życie mieszkańców. Stając naprzeciw temu zagadnieniu Minister Przedsiębiorczości i Technologii zaktualizował przepisy w kwestii eksploatacji urządzeń podlegającym przepisom dozoru technicznego. Nałożono obowiązek dokonywania przeglądów technicznych aby ocenić stan funkcjonowania dźwigu. 

Dlaczego dźwigi jako urządzenia transportu bliskiego muszą posiadać resurs?

Według definicji resurs jest okresem zdolności użytkowej, czyli inaczej mówiąc jest to obowiązkowy przegląd specjalny dźwigu, który ma pewną ważność. Po przekroczeniu wyznaczonego terminu trzeba ponownie zlecić sporządzenie oceny stanu technicznego. Jeśli chodzi o dźwigi, to parametrami branymi pod uwagę są intensywność wykorzystania, a także obciążenie jest poddawane urządzenie. Trzeba pamiętać, że resurs jest przeglądem specjalnym ,który powinien być przeprowadzony przez właściwego specjalistę. Ważną kwestią jest także to, że taki dźwig porusza się w szybie, który też musi być regularnie kontrolowany. Z tego powodu osoba, która będzie robiła resurs UTB musi mieć stosowne uprawnienia budowlane. Przegląd specjalny wind może być robiony przez przedstawiciela producenta, ale bezwzględnie musi on dysponować określonymi uprawnieniami. 

Przegląd specjalny wind – co obejmuje?

To jak powinien wyglądać przegląd specjalny Urządzeń Transportu Bezpośredniego zawiera instrukcja dołączona przez producenta. Zdarza się, że w instrukcji nie ma takich danych, w takiej sytuacji należy kierować się stosownymi normami, specyfikacjami technicznymi, a także obecną wiedzą techniczną. Istotne jest aby taki przegląd specjalny obejmował swoim zakresem wszystkie elementy, które mają wpływają na bezpieczne użytkowanie windy. O jakie dokładnie podzespoły chodzi? Są to przede wszystkim:

  • cała konstrukcja nośna, czyli dokładniej mówiąc jest to szyb, rama kabiny, rama wciągarki, ale także prowadnice,
  • mechanizm napędowy który składa się z liny, mocowania lin, oraz wciągarka,
  • układ elektryczny – instalacja w szybie, aparatura odpowiadająca za sterowanie urządzeniem,
  • układ hydrauliczny czyli przewody, siłowniki, a także agregat hydrauliczny
  • odpowiadające za bezpieczną pracę dźwigu czyli np. system alarmowy.

Taki przegląd specjalny dźwigów UTB musi być zwieńczony wykonaniem właściwego protokołu, w którym opisany jest wynik przeglądu, dane osób wykonujących, termin następnego przeglądu, oraz kryteria oceny. 

Najistotniejsza jest profilaktyka

Jak w przypadku wielu urządzeń, tak również jeśli chodzi o dźwigi UTB niezbędna jest profilaktyka. Wiele awarii można wcześniej wykryć i naprawić, co zdecydowanie zwiększy bezpieczeństwo tego typu urządzeń. Niestety, jeśli chodzi o windy z lat 70 problem jest poważniejszy, gdyż takie mało dokładne przeglądy mogą okazać się niewystarczające i nie znajdą wszystkich usterek. Urząd Bezpieczeństwa Technicznego monitoruje stan techniczny na bieżąco likwidując występujące usterki i wymieniając zużyte części. Niestety, jeśli chodzi o aparaturę sterową problem może okazać się bardziej złożony. Zbudowana jest ona z podzespołów, których funkcjonalność po 40 latach jest zdecydowanie ograniczona. Jedynym wyjściem często jest wymiana jej, co zapobiegnie niebezpiecznym wypadkom. 

Stare windy – jakie niosą za sobą zagrożenia?  

Obecnie technika poszła do przodu, także jeśli chodzi o windy osobowe. Stare mechanizmy znajdujące się w wieżowcach nie posiadają pewnych zabezpieczeń, których nie brakuje w tych nowszych wersjach. Należy pamiętać, że te starsze dźwigi nie posiadają drzwi kabinowych. Co więcej taki dźwig nie ma zabezpieczeń przed nadmierną jazdą w górę, a także odpowiednich zabezpieczeń przed niechcianymi ruchami kabiny. Co ważne brakuje tu także łączności głosowej z serwisem, a także drzwi przystankowe nie posiadają kontroli zaryglowania. Są to niedociągnięcia których nie da się zupełnie zlikwidować.

Jedynym wyjściem jest wymiana całego dźwigu, ale jest to bardzo droga inwestycja. Ważnym ubytkiem jest również mała dokładność jeśli chodzi o stawanie na przystankach. Często taka kabina niedokładnie trafia w poziom piętra i powstaje próg, który staje się kłopotliwy do pokonania szczególnie dla osób na wózkach inwalidzkich i starszych. Dźwigi z lat 70 muszą być co jakiś czas naprawiane, a zniszczone elementy wymieniane, ale należy pamiętać, że raczej nie będą one działały tak jak nowe. Z tego powodu potrzebne jest częstsze robienie przeglądów technicznych oraz stały kontakt z serwisem. Trzeba wtedy bezwzględnie stosować się do zaleceń wydanych przez specjalistów. Oczywiście wraz z upływem lat tego typu problem będzie narastał, dlatego w dłuższej perspektywie potrzebna będzie wymiana całego urządzenia.